Opis przypadku masywnej torbieli krwotoczno-ropnej u 15-letniej suki

Streszczenie

Nowotwory macicy u suk należą do rzadkich, ale istotnych klinicznie patologii układu rozrodczego. Obejmują guzy łagodne (m.in. leiomyoma) oraz złośliwe (leiomyosarcoma, adenocarcinoma), a także procesy torbielowate wtórne do CEH/pyometra. Opisano przypadek 15-letniej suki Roszpunki, u której stwierdzono olbrzymią torbiel macicy wypełnioną krwią i ropą, zajmującą ok. 75% jamy brzusznej, z miernym płynem wolnym i wyraźnym efektem masy. Stan pacjentki groził pęknięciem macicy i wstrząsem septycznym. Wykonano pilną owariohisterektomię, która przebiegła bez powikłań. Artykuł omawia patogenezę, diagnostykę, leczenie i rokowania guzów macicy u suk.

---

1. Wprowadzenie

Zmiany nowotworowe macicy u psów to stosunkowo rzadkie zaburzenia, stanowiące ok. 0,3–0,5% wszystkich nowotworów narządowych. Najczęściej rozpoznawane są:

• leiomyoma – guz łagodny, wywodzący się z mięśniówki gładkiej,
• leiomyosarcoma – postać złośliwa o potencjale przerzutowym,
• adenocarcinoma endometrium,
• bardzo rzadko – chłoniaki i guzy mezotelialne.

Zmiany te często pozostają bezobjawowe przez wiele miesięcy lub lat. Objawy zwykle wynikają z efektu masy, krwawienia do światła macicy, wtórnego zakażenia lub zaburzeń hormonalnych.

W przypadku torbielowatego powiększenia macicy kluczową rolę odgrywają:

• przewlekła ekspozycja na progesteron,
• rozrost endometrium (CEH),
• nadkażenie bakteryjne,
• martwica ściany,
• krwotoki do światła macicy,
• procesy nowotworowe niszczące naczynia i strukturę macicy.

Wszystkie te czynniki mogą prowadzić do powstawania olbrzymich, krwawych lub ropnych torbieli, które stanowią stan zagrożenia życia.

---

2. Opis przypadku – Roszpunka, suka 15-letnia

2.1. Dane pacjentki

• Gatunek: pies
• Płeć: samica
• Wiek: 15 lat
• Masa: 4,5 kg
• Status rozrodczy: niesterylizowana

2.2. Wywiad

Opiekun zgłaszał stopniowo narastające powiększenie brzucha. W poprzedniej lecznicy wykonano USG, sugerujące nieokreślone zmiany w śledzionie. Zalecono konsultację onkologiczną.

2.3. Badanie kliniczne

Brzuch silnie powiększony, napięty, z wyraźnie wyczuwalną masą torbielowatą.
Pacjentka stabilna krążeniowo, bez objawów ostrej duszności czy wstrząsu.

2.4. Badanie ultrasonograficzne

USG jamy brzusznej wykazało:

• ogromną torbiel zajmującą ok. 3/4 objętości jamy brzusznej,
• zawartość krwisto-ropną, z echami skrzepów i treści rozpadowej,
• bardzo cienką, nieregularną ścianę zmiany – wysokie ryzyko pęknięcia,
• mierną ilość płynu wolnego w jamie brzusznej (prawdopodobnie przesięk z ucisku i mikroprzecieków),
• wyraźny efekt masy – przemieszczenie jelit, ucisk na żołądek, śledzionę i wątrobę, utrudniony powrót żylny.

Obraz był zgodny z torbielą macicy o charakterze krwotoczno-ropnym, prawdopodobnie wtórną do CEH/pyometra lub zmian nowotworowych ściany macicy.

Ze względu na ryzyko perforacji zakwalifikowano pacjentkę do pilnej operacji.

2.5. Przebieg zabiegu

Przeprowadzono laparotomię pośrodkową.
Stwierdzono:

• macicę rozszerzoną torbielowato, skrajnie obrzękłą,
• w świetle ponad kilkaset ml krwisto-ropnej treści,
• ścianę macicy miejscami poniżej 1 mm grubości,
• brak przerzutów widocznych makroskopowo.

Wykonano owariohisterektomię.

Zabieg i wybudzenie przebiegły bez komplikacji.

2.6. Leki okołooperacyjne

• Synulox inj., 0,4 ml
• Biovetalgin 500 mg/ml, 0,4 ml
• Zabezpieczenie rany: Polisept, ubranko pooperacyjne

---

3. Wyniki badań laboratoryjnych i interpretacja

Najważniejsze parametry:

Parametr	Wynik	Norma	Znaczenie kliniczne
WBC	11,3	6–17	Górna część normy; przewlekły stan zapalny
NEU%	78,6	52–81	Neutrofili dominują – infekcja / stres
LYM%	7,3	12–33	Limfopenia stresowa
RBC	3,79	5,1–8,5	Anemia łagodna
HCT	25,8%	36–56	Anemia normocytarna-normochromiczna, prawdopodobnie z utraty krwi
MCHC	476	300–380	Zawyżenie – możliwy artefakt (hemoliza próbki, odwodnienie)

Obraz krwi sugerował:

• przewlekły proces zapalny,
• utratę krwi do światła torbieli,
• kompensację ze strony układu białokrwinkowego,
• brak cech sepsy w chwili przyjęcia (szczególnie istotne u psa 15-letniego).

---

4. Patogeneza zmian nowotworowych i torbielowatych macicy

4.1. Mechanizmy hormonalne

U niesterylizowanych suk przez całe życie powtarza się wielokrotna, długotrwała ekspozycja na progesteron, który:

• hamuje skurcze macicy,
• stymuluje gruczoły endometrium,
• predysponuje do CEH,
• zwiększa podatność na infekcje bakteryjne (szczególnie E. coli).

Z czasem może dojść do:

• rozrostu endometrium,
• torbielowatości błony śluzowej,
• wtórnych nadkażeń,
• zmian nowotworowych.

4.2. Guzy macicy – charakterystyka

Leiomyoma (łagodny mięśniak)

• rośnie wolno,
• zwykle duży w chwili rozpoznania,
• nie daje przerzutów,
• może powodować krwawienia i powstawanie torbieli.

Leiomyosarcoma (mięsak gładkokomórkowy)

• agresywny biologicznie,
• niszczy naczynia → krwawienia do światła macicy,
• przerzuty: płuca, wątroba, otrzewna, węzły,
• daje objawy ogólne: wyniszczenie, anemia, wodobrzusze.

Adenocarcinoma endometrium

• rzadki, ale wysoko złośliwy,
• martwica centralna → zakażenie i torbiele ropne,
• rokowanie ostrożne do złego.

4.3. Torbiele krwotoczno-ropne

Powstają, gdy:

• do światła macicy wylewa się krew (np. przez guz lub martwicę),
• dochodzi do wtórnej infekcji,
• ściana macicy traci integralność,
• narasta ciśnienie wewnątrz światła.

Masywne torbiele jak u Roszpunki są bezpośrednim zagrożeniem życia, bo pęknięcie prowadzi do:

• zapalenia otrzewnej,
• wstrząsu septycznego,
• masywnego krwotoku.

---

5. Diagnostyka

5.1. Badania obrazowe

USG – narzędzie kluczowe

Pozwala ocenić:

• charakter torbieli,
• obecność skrzepów i treści ropnej,
• grubość ściany,
• ucisk na narządy (efekt masy),
• płyn wolny (jak u Roszpunki – mierna ilość w rejonach zalegania).

RTG

Pomocnicze – ocena rozmiaru masy i przemieszczeń narządów.

TK

W przypadkach podejrzenia nowotworu z naciekaniem lub konieczności rozległej chirurgii.

5.2. Diagnostyka laboratoryjna

• morfologia → stan zapalny, anemia,
• biochemia → ocena funkcji wątroby i nerek przed operacją,
• koagulogram → w przypadkach podejrzenia krwawienia.

5.3. Histopatologia

Niezbędna do:

• ustalenia typu zmiany,
• oceny marginesów,
• określenia ryzyka przerzutów.

---

6. Leczenie

6.1. Chirurgia – metoda z wyboru

Owariohisterektomia jest terapią pierwszego wyboru w:

• torbielach ropnych i krwotocznych,
• CEH/pyometra,
• guzach łagodnych,
• guzach złośliwych bez uogólnienia.

W przypadkach zagrożenia pęknięciem – jak u Roszpunki – zabieg należy wykonać pilnie.

6.2. Postępowanie okołooperacyjne

• antybiotykoterapia (Synulox jak w przypadku),
• analgezja multimodalna,
• płynoterapia,
• kontrola hematologii po 3–7 dniach, potem co 2–4 tygodnie w przypadku zmian nowotworowych.

---

7. Rokowanie

Zależy głównie od:

Typu zmiany:

• leiomyoma – rokowanie bardzo dobre po OHE,
• leiomyosarcoma – ostrożne (przerzuty u 40–50% pacjentów),
• adenocarcinoma – rokowanie powściągliwe do złego,
• CEH/pyometra z torbielą – dobre po zabiegu, o ile nie doszło do perforacji.

Czynnika ryzyka:

• perforacja macicy,
• sepsa,
• martwica ściany,
• anemia ciężkiego stopnia.

Wiek pacjenta

Choć wiek stanowi obciążenie, nie jest przeciwwskazaniem – Roszpunka (15 lat) dowodzi, że starsze suki mogą bardzo dobrze przejść zabieg ratujący życie.

---

8. Literatura

1. McEntee MC. Reproductive oncology of the bitch. In: Ettinger SJ, Feldman EC. Textbook of Veterinary Internal Medicine.
2. Johnston SD, Root Kustritz MV, Olson P. Canine and Feline Theriogenology.
3. Schlafer DH (2012) “Diseases of the canine uterus” w Reproduction in Domestic Animals.