LigaSure a klasyczna diatermia w chirurgii weterynaryjnej
1. Historia i rozwój technologii LigaSure
Technologia vessel sealing, znana dziś głównie pod nazwą LigaSure, została opracowana pod koniec lat 90. przez firmę Valleylab (obecnie część Medtronic). Celem było stworzenie urządzenia, które pozwoli na trwałe zamykanie naczyń krwionośnych bez zakładania ligatur, skracając czas zabiegów i zmniejszając utratę krwi.
W odróżnieniu od tradycyjnych systemów bipolarnych, LigaSure wprowadziła:
- automatyczne monitorowanie impedancji tkanki,
- precyzyjną kontrolę energii dopasowaną do tego, co znajduje się między ramionami narzędzia,
- mechaniczne ściśnięcie tkanek szczękami zwiększające efektywność zamknięcia,
- powtarzalny efekt „seal” pozwalający uznać zamknięcie naczynia za trwałe.
Technologia szybko weszła do standardu w chirurgii ludzkiej, szczególnie w onkologii, ginekologii i laparoskopii. Od około 15 lat zaczęła być intensywnie adaptowana w medycynie weterynaryjnej, gdzie sprawdziła się zarówno u psów i kotów, jak i u gatunków egzotycznych. Z czasem pojawiły się urządzenia wielokrotnego użytku oraz tańsze odpowiedniki różnych producentów, co umożliwiło wejście technologii do mniejszych klinik.
2. Podstawowe różnice technologiczne
Diatermia (elektrochirurgia)
Klasyczna elektrochirurgia opiera się na przepływie prądu wysokiej częstotliwości przez tkanki. Może działać w trybie monopolarnym lub bipolarnym, zapewniając cięcie i koagulację. Tkanka jest podgrzewana do momentu denaturacji białek lub zwęglenia, co zamyka drobne naczynia, ale nie daje gwarantowanej, strukturalnej szczelności przy większych.
Typowy efekt hemostazy wynika głównie z koagulacji ściany naczynia i powstania skrzepu. Ze względu na większy rozrzut termiczny istnieje ryzyko uszkodzenia tkanek sąsiednich.
LigaSure (zaawansowane bipolar vessel sealing)
LigaSure wykorzystuje bipolarne przewodzenie energii, ale działa całkowicie inaczej. Tkanka zostaje mechanicznie ściśnięta szczękami narzędzia, a system mierzy opór tkanki i dostarcza tylko taką ilość energii, która doprowadzi do kontrolowanej denaturacji kolagenu i elastyny w ścianie naczynia.
Powstaje „spaw tkankowy” o wytrzymałości porównywalnej do ligatury chirurgicznej. Po osiągnięciu prawidłowej impedancji generator automatycznie wyłącza energię. To minimalizuje ryzyko przegrzania tkanek.
3. Bezpieczeństwo i termiczne oddziaływanie na tkanki
Diatermia klasyczna generuje relatywnie szeroką strefę ciepła, co przy mniejszych pacjentach (szczególnie kotach) może być niekorzystne, zwłaszcza w okolicach przewodów żółciowych, moczowodu, tchawicy czy jelit.
LigaSure charakteryzuje się ograniczonym thermal spread, zwykle <2 mm. Dzięki temu nadaje się do preparowania w ciasnych przestrzeniach i w operacjach onkologicznych, gdzie oszczędzanie tkanek ma kluczowe znaczenie.
4. Gdzie LigaSure ma przewagę, a gdzie nie ma sensu przepłacać?
Kiedy LigaSure sprawdza się najlepiej
LigaSure warto stosować tam, gdzie hemostaza musi być szybka, pewna i obejmować całe pęczki naczyniowo-tkankowe.
Sprawdza się szczególnie w:
- splenektomiach (duża liczba naczyń średniej średnicy),
- adrenalektomiach,
- mastektomiach,
- resekcjach guzów ukrwionych i guzów jamy brzusznej,
- zabiegach laparoskopowych (ovariohysterektomie, gastropeksje, resekcje wątroby),
- operacjach u większych psów.
Efekt: mniejsza utrata krwi, krótszy czas operacji, stabilniejszy przebieg, mniej konwersji do klasycznej chirurgii.
Kiedy klasyczna diatermia w pełni wystarcza
- rutynowe sterylizacje u małych pacjentów,
- drobne naczynia i tkanki powierzchowne,
- drobne procedury, w których koszty dodatkowych narzędzi vessel sealing nie mają uzasadnienia ekonomicznego,
- gabinety, które wykonują niewiele operacji wysokiego ryzyka.
Jeżeli chirurg pracuje głównie na małych naczyniach, klasyczna bipolarna lub monopolarna koagulacja często będzie w pełni wystarczająca.
5. Jakie naczynia można bezpiecznie zamykać?
LigaSure projektowana jest do zamykania naczyń o średnicy do ok. 7 mm.
W chirurgii weterynaryjnej odpowiada to:
- większości tętnic i żył narządowych u psów i kotów,
- większych gałęzi tętnicy śledzionowej i wątrobowej,
- pęczków tkankowych zawierających naczynia, tłuszcz i powięź,
- naczyń krwawiących z loży po guzie.
Urządzenie świetnie sobie radzi ze strukturami, w których klasyczna koagulacja bywa niewystarczająca lub wymaga dodatkowej ligatury.
6. Narzędzia i akcesoria LigaSure w praktyce weterynaryjnej
Podstawowy zestaw obejmuje:
Generator z funkcją vessel sealing
Najważniejszy element. Powinien wspierać automatyczne monitorowanie impedancji i zoptymalizowane algorytmy zamykania naczyń.
Rękojeści i kleszcze
Występują w wersjach:
- proste lub zakrzywione,
- o różnych długościach,
- do otwartej chirurgii lub laparoskopii,
- z mechanizmem cięcia (cut) lub bez.
Warto zwrócić uwagę na to, czy są jednorazowe, czy wielorazowe (i na ile cykli sterylizacji).
Kabel lub adapter odpowiedni do generatora
Różni producenci mają różne standardy.
Opcjonalnie: sterownik nożny
Przydaje się w laparoskopii.
7. Koszty, eksploatacja i realia w praktyce
Diatermia to najtańsze rozwiązanie wejściowe, dostępne w wielu klinikach. LigaSure jest droższa zarówno na starcie, jak i w eksploatacji. Największym kosztem są rękojeści i końcówki robocze, szczególnie jednorazowe.
Natomiast różnica kosztów w praktyce często kompensuje się:
- krótszym czasem operacji,
- mniejszą utratą krwi,
- krótszą narkozą,
- mniejszą liczbą powikłań,
- możliwością przeprowadzania bardziej zaawansowanych zabiegów.
W klinice, która wykonuje splenektomie, zabiegi onkologiczne i laparoskopię, technologia vessel sealing bardzo szybko zaczyna „zarabiać na siebie”.
8. Podsumowanie
Diatermia jest narzędziem powszechnie stosowanym, tanim i uniwersalnym.
LigaSure jest technologią nowocześniejszą, precyzyjniejszą i dającą o wiele pewniejszą hemostazę w trudnych anatomicznie strukturach.
Jeśli w klinice dominują zabiegi proste lub małoinwazyjne u małych pacjentów, klasyczna elektrochirurgia będzie wystarczająca.
Jeśli jednak wykonujesz operacje onkologiczne, zabiegi na narządach bogato unaczynionych, pracujesz laparoskopowo lub planujesz rozwój chirurgii — system vessel sealing jest jednym z najbardziej opłacalnych upgrade’ów wyposażenia.
Literatura i źródła do dalszego czytania
Li Y-C et al., Electrothermal bipolar vessel sealing device (LigaSure™) versus conventional diathermy in laparoscopic myomectomy: A propensity-matched analysis. PLoS ONE. 2018.
https://doi.org/10.1371/journal.pone.0193611 PLOS
Zorzato P.C. et al., Advanced bipolar vessel sealing devices vs conventional bipolar energy in minimally invasive hysterectomy: a systematic review and meta-analysis. PMC (open access). 2023.
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC10894136/ PMC
Morikawa T. et al., Evaluation of thermal effects of surgical energy devices: ex-vivo model (lateral thermal spread comparison). Sci Rep. 2024.
https://www.nature.com/articles/s41598-024-78624-8 Nature
Yaman C., Kanca H., Use of a bipolar vessel-sealing device in canine orchiectomy. Ankara Univ Vet Fak Derg. 2023.
https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/2327222 DergiPark
Janssen P.F., et al., Effectiveness of electrosurgical bipolar vessel-sealing devices: systematic review. Surg Endosc. 2012.
https://link.springer.com/article/10.1007/s00464-012-2276-6 SpringerLink
Zdjęcia pochodzą z Przychodni weterynaryjnej Moonvet w Łodzi gdzie odbywają się tego typu operacje
